Door klimaatverandering krijgen steeds meer werknemers te maken met warmte en hitte op het werk. Dat geldt niet alleen voor buitenberoepen zoals bouw, groenvoorziening, wegwerkzaamheden en horeca, maar ook voor werk binnen, bijvoorbeeld in warme productieomgevingen, bakkerijen, magazijnen of slecht gekoelde kantoren.
Werken bij hoge temperaturen kan leiden tot verminderde concentratie, lagere prestaties, warmtestuwing, uitdroging en in ernstige gevallen tot warmteziekten. Ook neemt de kans op arbeidsongevallen toe wanneer werknemers minder alert zijn of fysiek zwaarder worden belast.
Toch staat er in Nederland geen vaste wettelijke temperatuurgrens waarbij werk automatisch moet worden aangepast of stilgelegd. De wet zegt dat de temperatuur op de werkplek geen schade aan de gezondheid van werknemers mag veroorzaken. Maar wanneer het precies “te warm” is, hangt af van meerdere factoren. Denk aan de luchttemperatuur, luchtvochtigheid, zonnestraling, wind, de zwaarte van het werk, de duur van de blootstelling en de kleding of persoonlijke beschermingsmiddelen die werknemers dragen.
Uit onderzoek van Jan Popma van de Vrije Universiteit Amsterdam blijkt dat afspraken over werken in de hitte in veel arbocatalogi en cao’s onvoldoende concreet zijn. In de meeste gevallen ontbreekt een duidelijke norm om te bepalen wanneer het te heet is om veilig te werken. Tot 2013 bestond er wel een wettelijke grenswaarde, maar die is geschrapt. Daardoor ligt de verantwoordelijkheid nu vooral bij werkgevers en werknemers om binnen de RI&E, het plan van aanpak en het arbobeleid passende maatregelen vast te leggen.
Voor werkgevers betekent dit dat hitte niet alleen een kwestie is van “goed opletten bij warm weer”. Hitte hoort als arbeidsrisico te worden beoordeeld in de RI&E. Vervolgens moeten maatregelen worden genomen om gezondheidsklachten en veiligheidsrisico’s te voorkomen of te beperken.
Voorbeelden van maatregelen zijn:
- pas werktijden aan en plan zwaar werk op koelere momenten van de dag;
- zorg voor voldoende pauzes en herstelmomenten;
- beperk werken in direct zonlicht en creëer schaduw;
- zorg dat drinkwater altijd beschikbaar is;
- pas werktempo, werkduur en bezetting aan bij hitte;
- houd extra rekening met kwetsbare werknemers;
- geef duidelijke instructies over signalen van hittestress;
- leg afspraken vast in een hitteplan.
Een goed hittebeleid is dus maatwerk. Alleen kijken naar de temperatuur is onvoldoende. Werkgevers moeten beoordelen wat de werkelijke belasting is en welke maatregelen nodig zijn om veilig en gezond te kunnen blijven werken.
Voor organisaties is dit een goed moment om het eigen hittebeleid kritisch te bekijken. Staat hitte al duidelijk in de RI&E? Zijn er afspraken over werken tijdens warme dagen? Weten leidinggevenden en medewerkers wat zij moeten doen bij signalen van hittestress? En zijn maatregelen niet alleen bedacht, maar ook praktisch uitvoerbaar op de werkvloer?
Wie dit nu goed regelt, voorkomt gezondheidsklachten, onduidelijkheid en discussie op het moment dat de temperatuur oploopt.
